KONIE HUCULSKIE w Odrzechowej

31 maja 1984 r. Zespół Chowu Koni Rady Naukowo Technicznej przy Ministerstwie Rolnictwa zaproponowała utworzenie drugiej obok Siar stadniny koni huculskich w Zootechnicznym Zakładzie Doświadczalnym Instytutu Zootechniki w Odrzechowej.

6 grudnia 1985 roku do Zakładu z SK Siary przybyło 6 klaczy (Zięba, Ulga, Zawieja, Zagadka, Konsola, Parafka) i z SO Klikowa ogier Hawrań.

W latach 1986-89 zakupiono w SK Siary dalsze 14 klaczy i z SO Klikowa ogiera Rygora. Dziś stado koni huculskich w Odrzechowej liczy 87 sztuk, w tym 30 klaczy matek reprezentujących rodziny: Pastuszki, Wyderki, Wołgi, Leliszki uraz Gurgul V 23. W materiale męskich użytkowane sa aktualnie 4 ogiery :

Rygor (hodowla SK Siary) z linii Górala X - w Odrzechowej od 15 października 1987, własność SO Klikowa

Waluch z linii ogiera Hroby V-22. Zakupiony został w 2000 roku w Bieszczadzkim Parku Narodowym.

Tuhaj - Bej z rodu ogiera Gurgul. Zakupiony został w 1998 roku od Pana Franciszka Żura z Chabówki.

Ogier Lotnik z linii ogiera Ousor I, - hodowla własna, matka Lotna, ojciec Rumuński ogier Ousor VIII -50.

Pierwsze źrebaki w nowej stadninie pojawiły się w 1986 roku i od tego czasu urodziło sie tu prawie 300 źrebiąt huculskich. Trafiły w różne zakątki Polski oraz do Francji i Austrii.

(Dane pochodzą z artykułu Marii i Władysława Brejty "Hodowla i wykorzystanie koni huculskich w Zakładzie Doświadczalnym Instytutu Zootechniki w Odrzechowej)

Historia Powstania koni rasy Huculskiej

Pierwsza wzmianka o tych koniach pochodzi z 1603 roku. Znaleziono ją w "Hippice" K. Drohatajskiego. Hucuły wytworzone zostały na terenie Bukowiny oraz Karpat Wschodnich (tzw. Karpat Lesistych) w górnym biegu Czeremoszu, Prutu, Putilly, Mołdawy, Suszawy i Tissy. Nazwę swą wywodzą od miejscowej ludności - górali ruskich Hucułów. Nie wiadomo dokładnie jakie jest pochodzenie tej rasy. Prawdopodobnie wywodzą się one od koni tatarskich, orientalnych, arabskich, tureckich, koni Przwalskiego. Rasa ta kształtowała się głównie pod wpływem środowiska: ostry klimat górski, niedobór paszy, prymitywne warunki bytowania.

Pierwsza stadnina powstała w 1856 roku w Łuczynie (teraz Rumunia). W Polsce hodowla hucułów rozwinęła się dopiero w 1891 roku kiedy powstała stacja ogierów w Kossowie z ogierami huculskimi. Następna powstała w 1895 roku w Żabiem. Od roku 1899 w stacjach tych umieszczano wyłącznie konie huculskie. Hodowlą tych koni zainteresowało się Krakowskie Towarzystwo Rolnicze i Galicyjskie Towarzystwo Gospodarcze.

Po I wojnie światowej galicyjska część Huculszczyzny znalazła się na terytorium Polski. Z przeprowadzonej rejestracji koni huculskich w 1924 roku przez z-ca kierownika PSO w Sądowej Wiszni M. Hollandera wynika, że w tym terenie znajdują się 323 klacze huculskie. Z jego inicjatywy powstał Związek Hodowców Koni Rasy Huculskiej z siedzibą w Kossowie (reaktywowany w 1987 roku jako Związek Hodowców Koni Huculskich z siedzibą SO Klikowa, prezes Erwin Bohosiewicz).

Powstały 4 stacje ogierów w Krzyworówni, Żabiem, Wierzbowcu i w Uścierykach. Od 1928 r. Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych subwencjonowało wychów ogierów z zastrzeżeniem prawa pierwokupu, a pierwsze ogiery zakupiło w 1931 r z przeznaczeniem do SO w Sądowej Wiszni. W 1938 r. zarejestrowanych było 438 klaczy huculskich o do stanówki używano 16 ogierów z SO i 28 uznanych z terenowej hodowli. Po II wojnie światowej zostało w Polsce tylko kilka ogierów huculskich i 6 klaczy w SK Racot. Sprowadzono stawkę 12 klaczy z Niemiec i jednego ogiera pochodzenia węgierskiego - umieszczono je w SK Janów Podlaski.

W 1950 roku zebrane konie huculskie ze SK Racot i SK Janów Podlaski uzupełnione zakupami w terenie umieszczono w nowopowstałej stadninie w Jodłowniku (Krakowskie).

W terenie hodowla hucułów zapoczątkowana została przez Jana Żura z Chabówki, który w 1953 roku zakupił ze PSO Drogomyśl dwa ogiery: Bijok i Baszkir.

Po piętnastu latach na Nowotarszczyźnie 22 ogiery huculskie kryły 635 klaczy. Ale od tego momentu nastapił kres hodowli hucułów, które zostały masowo wypierane przez większe konie.

W 1953 roku SK Jodłownik przeniesiono do Tylicza k/Krynicy (67 koni w tym 25 klaczy).

W 1958 roku stadnina została ponownie przeniesiona do Siar k/Gorlic. Konie zostały tu umieszczone w gospodarstwach: Sękowa, Glinnik Maranpolski (klacze i ogiery czołowe) i Jasionka (młodzież). Stan hucułów w następnym roku - 95 sztuk w tym 31 klaczy i dwa ogiery (Wipczyj i Cedryt). Do 1985 etat klaczy wynosił tu 35 matek. Kryło 5 ogierów (Jaśmin, Luzak, Marmur, Lemiesz, Dioryt).

W 1985 roku przeniesiono SK Siary do Gładyszowa. Jest to teraz największa stadnina koni huculskich w Polsce. Drugą co do wielkości jest powstała także w tym roku stadnina w Zootechnicz\nym Zakładzie Doświadczalnym Instytutu Zootechniki w Rymanowie z siedzibą w Odrzechowej. Do roku 1988 r "Iglopol" zgromadził w gospodarstwie Smolnik małą stadninę 11 klaczy huculskich. Stadnina ta już nie istnieje. Populacja hodowlana koni huculskich w 1988 osiągnęła poziom planowany programem hodowli - 70 klaczy (50 SK Siary, 20 ZZD IZ Rymanów )i 25 ogierów (PSO Klikowa). W 2002 r do ksiąg stadnych wpisano 515 klaczy i 99 ogierów rasy huculskiej.

Obecnie w Polsce hodolę koni huculskich prowadzi sie w oparciu o 6 linii męskich (Polan, Gurgul, Góral, Hroby, Ousor i Pietrosu) i 12 rodzin żeńskich (Polanka, Wydra, Góralka nowosądecka, Wrona, Agatka, Nakoneczna Wołga, Laliszka, Czeremcha, Sroczka, Bajkałka, 208 Hroby VIII-12). (Dane te pochodzą z artykułu Iwony Tomczyk-Wrony "Hodowla koni huculskich w Polsce)